Του Βουχιούνη Νικόλαου , Διεθνολόγου
Κυριακή 9 Οκτωβρίου 2011
ΜΥΘΟΙ :
1. Η λαθρομετανάστευση προκαλείται αποκλειστικά από ενδογενείς παράγοντες των χωρών-προέλευσης .
Λάθος . Η άσχημη οικονομική κατάσταση και η πολιτική αναταραχή είναι πράγματι οι κυριότερες αιτίες μεταναστευτικών ροών προς την Ελλάδα . Αυτό ίσχυε τόσο επί της κατάρρευσης των πρώην κομμουνιστικών καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης και της Σοβιετικής Ένωσης (1991) όσο και για τις τρέχουσες τάσεις σε Ασία και Βόρειο Αφρική .
Εντούτοις , οι ενδιάμεσες χώρες επηρεάζουν το μέγεθος της λαθρομετανάστευσης , επιτρέποντας ή μη την ανάπτυξη ιδιωτικών και παρακρατικών δικτύων διακίνησης ανθρώπων . Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Τουρκία , η οποία (κρίνοντας εκ του αποτελέσματος αλλά και των πληροφοριών-ομολογιών που έχουν κατά καιρούς παράσχει συλληφθέντες διακινητές) ασκεί πλημμελή φύλαξη των ελληνοτουρκικών συνόρων και αντιμετωπίζει το φαινόμενο της λαθρομετανάστευσης ως επικερδή δραστηριότητα (και ενδεχομένως ως διπλωματικό εργαλείο άσκησης πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και υπονόμευσης της κοινωνικής συνοχής-ειρήνης στην Ελλάδα) .
Έτερος εξωτερικός παράγοντας είναι οι διεθνείς στρατιωτικές επεμβάσεις , όπως στο Αφγανιστάν και το Ιράκ , όπου οι πράξεις μίας Μεγάλης Δύναμης ή μιας συμμαχίας κρατών αποδιοργανώνουν την όποια στοιχειώδη εσωτερική τάξη και το συνεπακόλουθο πολυετές χάος δημιουργεί και συντηρεί μαζικά κύματα λαθρομεταναστών προς τα πλησιέστερα προσβάσιμα ανεπτυγμένα (συγκριτικώς) κράτη .
Τέλος , οι ευθύνες του κράτους-αποδέκτη , με διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις να μην έχουν θεσπίσει συγκεκριμένα μέτρα αντιμετώπισης του προβλήματος (όπως σύναψη συμφωνιών επαναπροώθησης με τα κράτη-καταγωγής και πρόσληψη επαρκούς προσωπικού συνοριακών ελέγχων) και , ενίοτε , να έχουν προχωρήσει σε πελατειακής εκλογικής λογικής μαζικές νομιμοποιήσεις 'παλιννοστούντων' (ψευδώς λογιζομένων ως Έλληνες ομογενείς) από τις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες διαμέσου της Κύπρου .
2. Η λαθρομετανάστευση είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο και κανένα κράτος δεν δύναται να το αντιμετωπίσει .
Ανακριβές . Είναι παγκόσμιο φαινόμενο αλλά διακρίνονται βαθμίδες επιτυχούς/ανεπιτυχούς αντιμετώπισης . Η υιοθέτηση μοιρολατρικής στάσης δεν είναι λύση , είναι απάθεια . Στις ΗΠΑ από το 2001 έως το 2005 εισέρχονταν παρανόμως σε ετήσια βάση 850 000 άτομα , ενώ την περίοδο 2005-2009 (λόγω και της οικονομικής κρίσης) ο αριθμός μειώθηκε σε 300 000 άτομα , με τον συνολικό πληθυσμό λαθρομεταναστών να αγγίζει τα 11,1 εκατομμύρια το 2009 επί συνολικού πληθυσμού 300 εκατομμυρίων (Εφημερίδα Washington Post , http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/09/01/AR2010090106940.html) , δηλαδή ποσοστό περίπου 3,5% .
Σύμφωνα με μελέτη της συντηρητικής Αμερικανικής οργάνωσης Federation for American Immigration Reform (FAIR) που διεξήχθη το 2010 , η λαθρομετανάστευση επιβαρύνει την οικονομία των ΗΠΑ με 113 δις δολάρια ετησίως . Στην αντίστοιχου αντικειμένου αλλά φιλελεύθερης ιδεολογικής προσέγγισης Perryman Report του 2008 , στη λαθρομετανάστευση πιστώνεται αύξηση του ΑΕΠ κατά 245 δις δολάρια ετησίως και της αποδίδονται 2,8 εκατομμύρια θέσεις εργασίας (Ειδησεογραφικό δίκτυο Fox News , http://www.foxnews.com/us/2010/07/02/immigration-costs-fair-amnesty-educations-costs-reform/) . Ουσιαστικά όμως αυτό μεταφράζεται σε 2,8 εκατομμύρια λιγότερες θέσεις νόμιμης εργασίας , με την ανεργία στις ΗΠΑ να ανέρχεται σε 9,6% και το ποσοστό πληθυσμού κάτω από το όριο της φτώχειας σε 15,1% για το 2010 (CIA-The World Factbook , https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html) .
Στην περίπτωση της Ελλάδας , τα στατιστικά στοιχεία εμφανίζουν μεγάλες αποκλίσεις , επιβεβαιώνοντας την φημολογία για την ποιότητα των Greek Statistics . Άλλωστε στην πρόσφατη απογραφή (Μάιος 2011) , όπου υποτίθεται ότι κατεγράφησαν όλοι οι μετανάστες δίχως υποχρέωση επίδειξης άδειας παραμονής (Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ , http://www.tovima.gr/finance/article/?aid=398983) , ο πληθυσμός της χώρας ανήλθε σε 10,7 εκατομμύρια έναντι 10,9 εκατομμύρια στην απογραφή του 2001 (Εφημερίδα Ημερησία , http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=12333&subid=2&pubid=111693157) , παρά το γεγονός της εισροής δεκάδων χιλιάδων λαθρομεταναστών ετησίως . Σύμφωνα με το περιοδικό The Economist , από τις 106 χιλιάδες άτομα που εντοπίστηκαν να επιχειρούν να εισέλθουν παρανόμως στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2009 , το 75% αναχαιτίστηκε στα σύνορα της Ελλάδας . Για το 2010 , τα πρωταρχικά στοιχεία υποδείκνυαν αύξηση του ποσοστού που αναλογούσε στην Ελλάδα στο 80% (The Economist , http://www.economist.com/node/16847278) . Κατά την ίδια πηγή , η Ελλάδα έχει ήδη 300 000 εγκατεστημένους λαθρομετανάστες , ενώ το ιδιωτικό ερευνητικό ινστιτούτο Research Institute for European and American Studies υπολογίζει τον εν λόγω αριθμό σε άνω των 750 000 (αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι 'It is estimated that Greece , with a total population of 10,7 million is now host to 1,5 million mostly illegal immigrants' , http://www.rieas.gr/research-areas/illegal-immigration/795.html) .
Στον ιστότοπο της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (http://www.statistics.gr/) , ένα εξαιρετικά και αδικαιολογήτως δύσχρηστο site , δεν κατέστη δυνατό να εξακριβωθούν ή απορριφθούν οι προαναφερθέντες αριθμοί .Ποσοστιαία λοιπόν οι μη νόμιμοι κάτοικοι κυμαίνονται από 3,3% έως τουλάχιστον 8% του συνολικού πληθυσμού . Ως προς την ελληνική οικονομία , ακόμη και πριν την κρίση χρέους του 2010 , εμφάνιζε διαχρονικά υψηλή ανεργία της τάξης του 10-12% (1995-2005 , βλ. UN Data , http://data.un.org/Data.aspx?q=unemployment&d=GenderStat&f=inID%3a121) και ποσοστό πληθυσμού κάτω από το όριο της φτώχειας της τάξης του 20% (1996 - European Commission's Report on Regional Policy , http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/official/reports/p122_en.htm και 2009 - CIA The World Factbook , https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html) . Τα παραπάνω ποσοστά δεν μεταβλήθησαν ούτε κατά την περίοδο προετοιμασίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 , όταν μεγάλο τμήμα της χώρας ήταν ένα ατελείωτο εργοτάξιο και οι δημόσιες επενδύσεις (με συμμετοχή ευρωπαϊκών κονδυλίων) είχαν κορυφωθεί .
3. Η λαθρομετανάστευση , ως υποκατηγορία του μεταναστευτικού φαινομένου , βοηθά την οικονομική ανάπτυξη .
Πρόκειται περί αοριστολογίας . Εξαρτάται από το εάν υπάρχει πραγματική ζήτηση για εργατικό δυναμικό , αντί υποκατάστασης των εγχώριων εργαζομένων (Ελλήνων υπήκοων και νομίμων μεταναστών) από 'μαύρη εργασία' . Σε περίπτωση που ισχύει το δεύτερο ενδεχόμενο , αν συνυπολογίσουμε την αύξηση της ανεργίας , τις μειωμένες εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία , την φοροδιαφυγή (λόγω αδήλωτης εργασίας-εισοδημάτων) , την περιορισμένη κατανάλωση (τόσο από τους ξαφνικά ευρισκόμενους χωρίς εργασία όσο και από τους λαθρομετανάστες που τμήμα του μισθού τους αποστέλλουν ως έμβασμα στις ιδιαίτερες πατρίδες τους) , το παραεμπόριο , την υποβάθμιση-γκετοποίηση οικιστικών περιοχών , την επανεμφάνιση σπανίων μεταδιδόμενων ασθενειών και την αυξημένη εγκληματικότητα (ευκολία διάπραξης αδικημάτων λόγω μη καταγραφής σε αστυνομικά ή δημοτικά μητρώα) , τότε η επίδραση στο ΑΕΠ είναι αρνητική . Η παραγωγή πλούτου αφορά κυρίως μία ολιγάριθμη κοινωνική ομάδα που δραστηριοποιείται σε βιομηχανίες/επιχειρήσεις εντάσεως εργασίας (κατ'αντιδιαστολή με όσους εργοδότες βασίζονται σε εξειδικευμένο προσωπικό , τεχνικό ή επιστημονικό) και συνεπώς μειώνει τα εργατικά κόστη, αυξάνοντας παράλληλα τα κέρδη . Σε μακρο-οικονομικό όμως επίπεδο , δηλαδή εξετάζοντας το κοινωνικό σύνολο / παραγωγικό ιστό έχουμε να κάνουμε μονάχα με μετατόπιση πλούτου και διεύρυνση του χάσματος προνομιούχων-ασθενεστέρων .
4. Οι λαθρομετανάστες καλύπτουν το παραγωγικό κενό που προκαλείται από την απροθυμία του εγχώριου εργατικού δυναμικού να ασκήσει συγκεκριμένα επαγγέλματα που συσχετίζονται με χαμηλό κοινωνικό κύρος ή επίπονες συνθήκες εργασίας .
Μισή αλήθεια . Η προβολή του νεο-Έλληνα ως τεμπέλη ή επιλεκτικού είναι μία γενίκευση που νομιμοποιεί χειρότερες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης για όλους , Έλληνες και μη . Η υπερπροσφορά εργατικού δυναμικού αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική ισχύ των συνδικάτων , πόσω δε μάλλον του μεμονωμένου εργαζομένου . Ποτέ δεν υφίστατο ισοτιμία στην αλληλεπίδραση εργοδοτών-εργαζομένων , καθώς οι κατέχοντες το κεφάλαιο ανέκαθεν είχαν πολλαπλάσιες εναλλακτικές και καμία οικονομία/κοινωνία δεν βίωσε (πέραν ίσως ενός σύντομου χρονικού διαστήματος) συνθήκες πλήρους απασχόλησης . Εξάλλου η ίδια η συγκρότηση εργατικών σωματείων υποδηλώνει την ανάγκη αντιπαραβολής προς έναν ισχυρότερο συνομιλητή . Είναι φυσιολογικό κάθε άνθρωπος να επιθυμεί μία επαγγελματική ανέλιξη για τον εαυτό του , όπως κάθε φυσιολογικός γονέας προσβλέπει σε ένα καλύτερο μέλλον για το ένα ή περισσότερα παιδιά του . Δεν στράφηκαν ξαφνικά και μαζικά όμως οι Έλληνες εργαζόμενοι προς νέα επαγγέλματα . Είναι σαν να παραβλέπεται πως για το οποιοδήποτε επάγγελμα (πλην της ανειδίκευτης εργασίας) απαιτούνται γνώσεις και δεξιότητες , οπότε η διαδικασία εργασιακής μετάβασης δεν είναι μια απλή ή αυτοματοποιημένη διαδικασία .
Η τραγική πραγματικότητα που υποκρύπτεται είναι ότι η λαθρομετανάστευση (όπως και η νόμιμη μετανάστευση) δεν υποβοηθήθηκε από πλευράς Ελλάδας (ως κράτους-αποδέκτη) από ανθρωπιστικούς ή εν γένει ιδεαλιστικούς λόγους . Μεθοδεύτηκε από τους αποκαλούμενους (ειρωνικά) εθνικούς ευεργέτες , δηλαδή τους διαπλεκόμενους μεγαλοκεφαλαιοκράτες-εθνικούς προμηθευτές , προκειμένου να αυξήσουν το ατομικό κέρδος τους . Παραλλήλως , επωφελήθησαν και έταιρες επαγγελματικές ομάδες όπως οι αγρότες , οι εργολάβοι οικοδομών αλλά και ελεύθεροι επαγγελματίες που διατηρούσαν ή συνέστησαν τεχνικά συνεργεία .
Αυτό δεν ακυρώνει ότι οι πρωγενέστεροι εργαζόμενοι στους εν λόγω τομείς (αρχικά οι Έλληνες και μετέπειτα οι νόμιμοι μετανάστες) περιθωριοποιήθηκαν και εκδιώχθησαν από τους εργοδότες - εξαναγκάσθηκαν σε παραίτηση - με την πρόφαση του υπερβολικού κόστους και της απροθυμίας προσαρμογής στις 'δύσκολες' συνθήκες του διεθνούς ανταγωνισμού . Ακόμη και η παγκοσμιοποίηση επιστρατεύθηκε ως αιτιολογία για την παραβίαση και κατάργηση κεκτημένων δεκαετιών .
Κανείς δεν αναρωτήθηκε για την προτεινόμενη συμμόρφωση , για τους όρους του νέου 'κοινωνικού συμβολαίου' . Ποιος θα δεχόταν να εργάζεται δίχως ένσημα-ασφάλιση , με 300-400 ευρώ αντί του κατώτατου ελάχιστου μισθού των 740 ευρώ που προβλέπει η Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας , με διευρυμένο ωράριο και απλήρωτες υπερωρείες , σε επικίνδυνο / ακατάλληλο εργασιακό περιβάλλον ?
Το αντεπιχείρημα-ερώτημα της εργοδοσίας είναι
- Οι αλλοδαποί (θεωρητικά εννοώντας τους νόμιμους μετανάστες , πρακτικά όμως και τις δύο κατηγορίες) γιατί δέχονται ?
Άρα προσπαθούν να ρίξουν την ευθύνη στους Έλληνες και να δημιουργήσουν ενοχικό σύνδρομο για την αδικία που προκαλούν οι ίδιοι σε κάθε εργαζόμενο (Έλληνα και μη) .
Η διαφορά έγκειται στο ότι η ελληνική εργατική τάξη δεν μπορεί να επιστρέψει σε συνθήκες διαβίωσης της δεκαετίας του 1960 . Δεν μπορεί να στοιβάζεται σε δωμάτια των 5 ατόμων , να διαμένει σε διαμερίσματα χωρίς θέρμανση , να ψάχνει στους κάδους ανακύκλωσης για είδη ένδυσης και υπόδυσης , να μαζεύει τα αλλοιωμένα περισσεύματα των λαϊκών αγορών , να περπατάει δεκάδες χιλιόμετρα έως την εργασία της , να κάνει εκπτώσεις ακόμη και σε βάρος της προσωπικής της υγιεινής , να εργάζεται από την Ανατολή έως τη Δύση του ήλιου , να μην ψυχαγωγείται . Από πότε η οπισθοδρόμηση , ειδικά σε τέτοια έκταση , θεωρείται λύση ή προοπτική ? Ίσως για όσους ενηλικιώθηκαν σε μία αναπτυσσόμενη χώρα , με υποτυπώδεις υποδομές , υψηλή θνησιμότητα και μεσαιωνικές συνθήκες εργασίας , η ελληνική πραγματικότητα να είναι αρεστή - ιδίως εάν συνδιάζεται με μία κοσμοθεωρία που περιστρέφεται γύρω από θρησκευτικές αξίες και αίσθηση του προσωρινού . Αλλά δεν επιτρέπεται - ηθικά και νομικά - να επικαλείται ένας εργοδότης αυτές τις δύο όψεις για να καταλήξει σε 'μέσο όρο' συνθηκών εργασίας . Με το κράτος να μην φροντίζει για την τήρηση της εργατικής νομοθεσίας και τη δικαιοσύνη να αδιαφορεί , εξομοιώνοντας θύτες με θύματα . Εχθρός του καλού είναι το καλύτερο , όχι η εργαλειακή χρήση ταλαιπωρημένων ανθρώπων εναντίον λιγότερο ταλαιπωρημένων ανθρώπων .
Πάντοτε υπήρχαν εισοδηματικές διαφορές ανάμεσα στα κράτη , αναλόγως του επιπέδου οικονομικής ανάπτυξης και των εργασιακών ελλειμμάτων ή πλεονασμάτων . Η ελεγχόμενη μετανάστευση ωφέλησε και τα δύο μέρη της αμφίδρομης σχέσης . Η λαθρομετανάστευση όχι .
5. Η λαθρομετανάστευση δεν απειλεί την κοινωνική συνοχή .
Άλλοτε είναι αληθές , συνηθέστερα όμως ψευδές . Αν η λαθρομετανάστευση είναι σποραδική και μικρής κλίμακας , αποτελούμενη από μετανάστες παρόμοιου πολιτισμικού υποβάθρου με τους κατοίκους της χώρας υποδοχής , τότε είναι θέμα χρόνου η αφομοίωση . Αν περιλαμβάνει ποσοστιαία λιγοστούς ανθρώπους ριζικά διαφορετικών πολιτισμικών προτύπων αλλά το κράτος-υποδοχής έχει ανεπτυγμένες δομές ενσωμάτωσης , επέρχεται συνύπαρξη (με διακριτά ήθη και έθιμα) . Αν αφορά πληθώρα μεταναστών και ανοργάνωτη πολιτεία , θα προκληθούν ρήγματα στην κοινωνία , η σοβαρότητα των οποίων θα εξαρτηθεί από την ελαστικότητα του πολυπολιτισμικού προτύπου και τις διαφορετικές φιλοσοφίες .
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου